Bekostiging van hoger onderwijs op basis van kostprijs: Op weg naar meer publieke waarde

Al decennialang wordt discussie gevoerd over de (manier van) bekostiging van publieke universiteiten in Europa en daarbuiten. Een actuele, van New Public Management afgeleide, manier van bekostigen richt zich op het belonen van prestaties om zo efficiëntie en effectiviteit te bevorderen. Maar zowel in de wetenschap als in de maatschappij wordt New Public Management bekritiseerd, bijvoorbeeld vanwege de te smalle focus op alleen economische waarden en het negeren van de invloed van de organisatiecultuur.

Recente wetenschappelijke inzichten vanuit het Public Value Management wijzen op het belang van het meenemen van niet-economische publieke waarden in de besluitvorming. In dit proefschrift doe ik dat door de drie bekende publieke waarden of hoofddoelstellingen van het hoger onderwijs, toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid, te verbinden aan de kostprijs en kostprijscomponenten van het hoger onderwijs.

Aan het onderzoek naar deze verbinding gaat een casestudy vooraf waarin de invloed van de organisatiecultuur op de effectiviteit van prestatieafspraken onderzocht wordt en een ontwerpstudie waarin een methode ontwikkeld wordt om kostprijzen voor hoger onderwijs te berekenen. Na deze studies wordt in een experiment, door middel van groepssessies en gebruik makend van een kostprijs-simulatiemodel, het informatieve effect van kostprijzen / kostprijscomponenten op de besluitvorming rondom de bekostiging van het hoger onderwijs onderzocht.

De resultaten van de casestudy laten zien dat de organisatiecultuur meer invloed heeft dan eerder is aangenomen. De ontwerpstudie reikt een efficiënte methode aan waarmee kostprijzen berekend kunnen worden die kunnen worden gebruikt in de (besluitvorming over de) bekostiging van het hoger onderwijs. Het experiment laat zien dat kostprijzen informatieve waarde toe kunnen voegen aan de besluitvorming waardoor er meer aandacht is voor en de balans tussen publieke waarden.