De 'e' van e-Health: Juiste energie voor optimale implementatie van moderne technologie in de zorg thuis

D.A.J. Dohmen

Research output: ThesisPhD Thesis - Research UT, graduation UT

Abstract

Het doel van de studie is te komen tot een optimaal implementatiemodel voor de implemen- tatie van technologie in de zorg thuis. Onderzoek heeft laten zien dat technologie in de zorg thuis van eminent belang zal blijken voor het toegankelijk houden van de gezondheidszorg in vergrijzende landen, waaronder Nederland. Ondanks de breed gedragen verwachtingen en het in toemenende mate beschikbaar zijn van de technologie zelf, blijkt namelijk dat de implementatie en met name de opschaling van gebruikers onder zorgverleners en patiënten lijkt te stagneren. Hiervoor zijn meerdere barrières aan te wijzen welke voor een groot deel terug te voeren zijn op verkeerde implementatiestrategieën, vaak gedomineerd door managers in het beleidskader waardoor het essentiele draagvlak onder zorgverleners die met de technologieen moeten werken ontbreekt. Door een verkeerde implementatiestrategie dreigt het gevaar dat er een contraproductieve houding ontstaat vanuit de zorgverleners die daarmee eveneens hun patiënten beïnvloeden met betrekking tot hun houding ten opzichte van de te implementeren innovaties. In de studie is theoretisch en empirisch onderzoek gecombineerd met als doel uiteindelijk tot een optimaal implementatiemodel te komen. Hiervoor is allereerst een literatuurstudie uitgevoerd naar Kritische Succes Factoren en implementatiestrategieen in het algemeen (dus niet specifiek voor de gezondheidszorg). Op basis van de literatuurstudie is een ‘basis- model’ gekozen dat een ideale implementatiestrategie omschrijft voor de implementatie van ICT in het algemeen. Dit model, gebasseerd op een gefaseerde implementatiestrategie voor intranetimplementaties door Damsgaard & Scheepers (1999), is vervolgens aan de hand van het theoretische kader rondom Kritische Succes Factoren specifiek gemaakt voor de gezondheidszorg waarin 9 implementatie-fasen zijn onderscheiden. Met behulp van dit zorgspecifieke basismodel is vervolgens een diepgaand kwalitatieve analyse gedaan naar implementatiecases die gerangschikt zijn in 5 thema’s op het gebied van inzet van technologie in de zorg thuis: het oplossen van de sleutelproblematiek, monitoring van chronisch zieken, domotica, medicatiebegeleiding op afstand en videocommunicatie. De geanalyseerde cases binnen ieder van de genoemde thema’s zijn daarbij het resultaat van meer of minder succesvolle implementatieprojecten bij verschillende (thuiszorg)organisaties, door diverse projectleiders en in diverse periodes. De projectdocumentatie, bestaande uit onder meer project initialisatie documenten, voortgangsrapportages, verslagen en evaluaties zijn geanalyseerd en beschreven met behulp van het zorgspecifieke basismodel. Het empirisch resultaat laat overduidelijk zien welke Kritische Succes Factoren van belang zijn, in welke volgorde zij tijdens de implementatie aandacht dienen te krijgen en hoe dit kan worden bereikt. De resultaten van het theoretische en empirische onderzoek zijn onmiskenbaar en dichten een grote rol toe aan de zorgverlener als belangrijke co-creator en onmisbare schakel bij de implementatie. De conclusie daarbij is dat de verankering in het denken, beleid en leren van de zorgverleners een bepalende factor is voor het succes van de implementatie en het gebruik van de technologie in de dagelijkse zorgpraktijk. Meer nog dan patiënten bepalen zij of een innovatie succesvol wordt. Het opstaan van een ideeën-kampioen en het (nadat eerste succesvolle implementaties zijn doorlopen) realiseren van een feedback -en innovatie-loop, maakt dat een innovatieklimaat ontstaat in de organisatie. Het management heeft daarin een faciliterende rol; zij moet laten zien welke mogelijkheden de technologie biedt en zorgt voor kaders op het gebied van beleid en financien (de business case op organisatieniveau). Zij moet zich echter niet laten verleiden zelf de toepassing te willen uitdenken of de professional de les te lezen. Dat blijkt contra-productief en zelfs funest voor het succes van het innovatie- en implementatietraject. Het E5-implementatiemodel dat is ontstaan, voorziet in 5 fasen: ‘exploreren’, ‘experimenteren’, ‘evalueren’, ‘effectueren’ en ‘evolueren’. Zij zorgt ervoor dat 15 cruciale Kritische Succes Factoren gedurende de implementatie in de juiste volgorde aan bod komen. Door het model te volgen, worden zorgorganisaties behoed voor onnodige investeringen als gevolg van een verkeerde aanpak of onrealistische verwachtingen in het begin van het traject. Bovendien wordt gewaarborgd dat de dokter, verpleegkundige en hun patienten co-creator worden in het proces van innovatie en aan het roer blijven van hun eigen zorgproces. Het E5-model is specifiek ontwikkeld voor de implementatie van technologie in de zorg. Het is echter, gezien de specifieke aandacht voor professionals binnen het implementatie- traject van de innovatie, niet ondenkbaar dat de uitgangspunten veel breder toepasbaar zijn. Met het oog op alle komende en noodzakelijke veranderingen in de gezondheidszorg kan het model houvast bieden bij het doorvoeren van deze veranderingen, gebaseerd op de intrinsieke betrokkenheid van zorgverleners en patiënten in plaats van een managementdictatuur.
Original languageEnglish
Awarding Institution
  • University of Twente
Supervisors/Advisors
  • de Vries, Theo, Supervisor
  • Seydel, E.R., Supervisor
Award date13 Dec 2012
Place of PublicationEnschede
Publisher
Print ISBNs978-94-6191-494-1
Publication statusPublished - 13 Dec 2012

Keywords

  • IR-83998
  • METIS-292374

Fingerprint Dive into the research topics of 'De 'e' van e-Health: Juiste energie voor optimale implementatie van moderne technologie in de zorg thuis'. Together they form a unique fingerprint.

Cite this